Chania
Chania leży na północno-zachodnim wybrzeżu Krety. Jej stary port otaczają kamienice, nad wodą wyróżnia się latarnia, a za nabrzeżem zaczyna się sieć wąskich ulic. Weneckie umocnienia, osmańskie budowle i ślady starożytnej Kydonii składają się na miasto, którego historię można poznawać podczas zwykłego spaceru. Warto zostawić czas także na dzielnice poza dawnymi murami: tam zabytkowa zabudowa sąsiaduje z miejscami codziennego życia mieszkańców.
Najbardziej rozpoznawalną częścią Chanii jest port wenecki. Spacer wzdłuż jego brzegu pozwala zobaczyć zarówno szeregi domów, jak i dawne stocznie oraz meczet Küçük Hasana Paszy. Przy wejściu do portu, na końcu długiego falochronu, stoi smukła latarnia. Nad wodą ciągną się kamienne hale stoczni, których sąsiadujące ze sobą łukowe szczyty tworzą charakterystyczny fragment portowej panoramy.
Na niewielkim wzgórzu obok morza rozciąga się Kasteli, związane z najstarszym osadnictwem w tym miejscu. Badania archeologiczne odsłoniły tutaj pozostałości minojskiego miasta. Osadnictwo na wzgórzu sięga jednak jeszcze dalej w przeszłość, do neolitu. Nazwa minojskiej osady jest znana z tabliczek zapisanych pismem linearnym B, odnalezionych w Knossos.
Na zachód warto zajrzeć do Topanas, dawnej dzielnicy chrześcijańskiej, oraz w zaułki dawnej dzielnicy żydowskiej. Nazwa Topanas nawiązuje do magazynu amunicji z czasów weneckich. W Topanas między starymi domami biegną wąskie zaułki; część zabytkowych budynków mieści hotele, sklepy i restauracje. Między tą częścią miasta a Kasteli znajduje się plac Eleftheriosa Venizelosa, znany także jako Syntrivani.
Na wschód od Kasteli leży Splantzia, gdzie dawny dominikański kościół św. Mikołaja został za panowania osmańskiego przekształcony w główny meczet miasta. Ulica Halidon łączy historyczną część Chanii z nowszym centrum. Uzupełnieniem przechadzki może być Muzeum Morskie Krety na starym mieście. Granice historycznych dzielnic wyznaczają częściowo zachowane mury weneckie.
Przeszłość miasta sięga epoki minojskiej, a starożytna Kydonia była później ważnym ośrodkiem greckim. Po okresach władzy bizantyjskiej i arabskiej nadeszło panowanie Wenecjan. Fala weneckiego osadnictwa z 1252 roku przyniosła założenie miasta Canea w miejscu dawno opuszczonej Kydonii. Budowę obwarowań rozpoczęto w 1538 roku, a z tą epoką wiąże się też znaczna część zabytkowej zabudowy. W 1645 roku Chanię zdobyli Osmanowie po trwającym dwa miesiące oblężeniu. Od 1898 roku miasto było stolicą półautonomicznego Państwa Kreteńskiego, w którym urzędował wysoki komisarz, książę Jerzy. Kolejny ważny moment nastąpił w 1913 roku, gdy Kreta została przyłączona do Grecji. Uroczyste podniesienie greckiej flagi odbyło się przy twierdzy Firka, nad starym portem. Chania pozostawała stolicą Krety do 1971 roku.
Dalszy spacer można poprowadzić na wschód, przez nadmorskie Koum Kapi ku dzielnicy Halepa. Zachowały się tam reprezentacyjne domy przypominające o czasach, gdy mieszkali tu zamożni Kreteńczycy i działali zagraniczni dyplomaci. Z Halepą związany jest także dom Eleftheriosa Venizelosa, urodzonego w Chanii jednego z najważniejszych greckich polityków. Wśród zabytków tej dzielnicy znajdują się również kościoły Agia Magdalini i Evangelistria oraz dawna rezydencja księcia Jerzego. Nadmorska część zwana Tabakaria wyróżnia się zespołem dawnych garbarni. Z kolei na zachód od starówki leży Nea Chora, z wąskimi ulicami prowadzącymi ku niewielkiemu portowi rybackiemu. Choć jej nazwa oznacza „Nowe Miasto”, należy ona do najstarszych dzielnic poza starówką.
Śródziemnomorski klimat Chanii oznacza suche, gorące lato oraz łagodną i deszczową zimę. Od kwietnia do października bezchmurne niebo jest niemal codziennością. Latem wpływ na pogodę mają wiejące znad Morza Egejskiego wiatry meltemi, które łagodzą upały, dlatego temperatury powyżej 38°C zdarzają się rzadko. Fale gorąca mogą jednak nadejść już w marcu, gdy z południa napływa gorące powietrze niosące saharyjski pył. Zimowe opady i wietrzne dni przeplatają się z okresami słońca. Przy samym wybrzeżu śnieg i mróz należą do rzadkości.
Ambasada RP w Grecji
– adres: Chryssanthemon 22, 154 52 Paleo Psychiko
– telefon : +30 210 6797 700
– faks : +30 210 6797 711
– e-mail : ateny.amb.sekretariat@msz.gov.pl
Zdjęcie: Ввласенко, CC BY-SA 3.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Harbor,_Venetian_shipyards_and_Lighthouse_in_Chania._Crete,_Greece.jpg
