Edynburg
Edynburg, stolica Szkocji, leży przy południowym brzegu zatoki Firth of Forth. Jego krajobraz tworzą skaliste wzgórza, kamienna zabudowa i zielone obniżenia terenu. W centrum łatwo dostrzec dwa odmienne pomysły na miasto: ciasne uliczki Starego Miasta oraz uporządkowane kwartały Nowego Miasta. Obie części trafiły wspólnie na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1995 roku. Warto przejść przez każdą z nich, bo dopiero takie zestawienie pokazuje, jak bardzo zmieniał się Edynburg.
Tanie rozmowy do Wielkiej Brytanii
Naturalnym początkiem spaceru jest zamek na Castle Rock, skale będącej pozostałością dawnego wulkanu. Stąd Royal Mile prowadzi grzbietem wzgórza w stronę pałacu Holyroodhouse, oficjalnej siedziby brytyjskiego monarchy w Szkocji. Od głównego ciągu odchodzą wąskie przejścia i boczne uliczki, nazywane closes lub wynds. Zamiast trzymać się wyłącznie głównej trasy, warto zaglądać w te odnogi i przyglądać się wysokim fasadom domów. Ograniczona przestrzeń dawnego miasta sprzyjała budowaniu kolejnych pięter.
Przy Royal Mile stoi katedra św. Idziego, a także gmachy władz miejskich i sądów. W okolicy można uwzględnić cmentarz Greyfriars oraz Mary King’s Close. Z kolei Grassmarket leży znacznie niżej niż zamek; łączy się ze stromą Victoria Street. Spacer po tej części Edynburga oznacza więc ciągłe zmiany poziomu. Lepiej zostawić sobie czas na boczne zaułki, niż próbować przejść całe Stare Miasto jednym szybkim marszem.
Po północnej stronie starej zabudowy rozciągają się Princes Street Gardens, oddzielające ją od Nowego Miasta. Zieleń zajmuje obniżenie, w którym dawniej znajdowało się jezioro Nor Loch. Dalej układ ulic staje się regularny: George Street biegnie między St Andrew Square a Charlotte Square, a równolegle prowadzą Princes Street i Queen Street. Spacer przez ogrody pozwala połączyć oba obszary i obejrzeć zamek z innej perspektywy.
Nowe Miasto powstało jako odpowiedź na przeludnienie starszych dzielnic. Konkurs na jego plan wygrał w 1766 roku James Craig. Geometryczna siatka ulic odpowiadała oświeceniowemu zamiłowaniu do porządku. Edynburg był wówczas ważnym ośrodkiem myśli, związanym między innymi z Davidem Hume’em i Adamem Smithem. Jego tradycje akademickie sięgają wcześniejszych czasów: w 1582 roku rada miejska otrzymała królewski dokument umożliwiający utworzenie uniwersytetu. Ta historia pomaga zrozumieć, dlaczego obok królewskich zabytków tak ważne są tutaj instytucje nauki i kultury.
Na wizytę pod dachem można wybrać National Museum of Scotland albo Scottish National Gallery na The Mound. Miłośników portretu i fotografii zainteresuje Scottish National Portrait Gallery przy Queen Street. W mieście działa również Writers’ Museum. Osobną częścią jego życia są festiwale: Edinburgh International Festival odbył się po raz pierwszy w 1947 roku, a Fringe wyrósł z występów organizowanych obok oficjalnego programu. Teatr i muzyka należą tu do miejskich tradycji równie mocno jak oglądanie zabytków.
Po spacerach wśród kamienic warto uwzględnić Arthur’s Seat, pozostałość wulkanu ukształtowaną później przez lodowiec. Innym punktem do oglądania panoramy jest Calton Hill. Oba wzgórza pozwalają spojrzeć na zabudowę szerzej i dostrzec znaczenie rzeźby terenu. W planie pobytu dobrze zostawić na nie osobny odcinek dnia, zamiast traktować wejście jako krótki dodatek między muzeami.
Edynburg ma chłodny klimat morski. Bliskość wody łagodzi różnice temperatur: lata są umiarkowanie ciepłe, a zimowe temperatury w ciągu dnia rzadko spadają poniżej zera. Deszcz może występować przez cały rok, a wiatr jest istotnym elementem tutejszej pogody. Przy napływie powietrza ze wschodu pojawia się czasem nadmorska mgła zwana haar. Na spacery po wzgórzach przyda się zatem warstwa chroniąca przed wiatrem i deszczem, także podczas letniego wyjazdu.
Ambasada RP w Wielkiej Brytanii
– adres: 47 Portland Place, Londyn W1B 1JH
– telefon : +44 (0) 207 2913 520
– e-mail : londyn@msz.gov.pl
Zdjęcie: Carlesmari, CC BY 3.0 (creativecommons.org/licenses/by/3.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Edinburgh_Skyline_from_the_Castle.jpg
