Split
Split leży nad Adriatykiem, na chorwackim wybrzeżu Dalmacji. Jego centrum rozwinęło się wokół rezydencji cesarza Dioklecjana, dlatego spacer między domami prowadzi zarazem przez pozostałości rzymskiego pałacu. Morze jest tu blisko zabytków: od kamiennych uliczek można przejść na promenadę, a później ruszyć w stronę plaży lub zalesionego wzgórza Marjan. To miasto portowe, którego historię poznaje się przede wszystkim pieszo.
Początki osady sięgają czasów greckich, lecz najbardziej rozpoznawalną część Splitu pozostawił cesarz Dioklecjan. Jego potężny, ufortyfikowany pałac ukończono w 305 roku. W VII wieku schronili się w nim przybysze ze zniszczonej Salony, a dawna rezydencja stopniowo przekształcała się w miasto. Później Split pozostawał między innymi pod władzą Wenecji i Habsburgów. W ubiegłym stuleciu istotną rolę w jego rozwoju odegrały stocznie i rozbudowa portu. Zmiany te skierowały rozrastającą się zabudowę daleko poza dawny rdzeń. Historyczne centrum wraz z pałacem objęto wpisem UNESCO w 1979 roku.
Zwiedzanie warto rozpocząć od Perystylu, dziedzińca w obrębie cesarskiej siedziby. Stąd łatwo skierować się ku katedrze św. Domniusza, nazywanego tutaj św. Duje. Jej budynek był pierwotnie mauzoleum Dioklecjana; późniejsza funkcja sakralna pozwala zobaczyć, jak mieszkańcy wykorzystywali odziedziczoną architekturę. Nad zabudową wyrasta dzwonnica. Podczas spaceru dobrze zwracać uwagę zarówno na rzymskie pozostałości, jak i późniejsze domy wplecione w dawny kompleks.
Na zachód od pałacu znajduje się Narodni trg, znany również jako Pjaca. Otaczające plac budynki, dawny ratusz i wieża z zegarem pokazują kolejne etapy rozwoju Splitu. Można stąd wrócić w stronę morza i przejść Rivą. Ta nadmorska promenada z palmami nadaje się na przerwę po zwiedzaniu ciasnych uliczek. Otwarta przestrzeń przy wodzie pozwala też spojrzeć na miasto z innej perspektywy.
Na dłuższy spacer nadaje się Marjan, wzgórze zajmujące zachodnią część półwyspu. Leśne ścieżki i miejsca widokowe pozwalają połączyć ruch z oglądaniem starego centrum z góry. Miłośnicy sztuki mogą uwzględnić Galerię Ivana Meštrovicia, poświęconą twórczości chorwackiego rzeźbiarza. Sam budynek powstał według jego zamysłu i łączył przestrzeń mieszkalną, pracownię oraz sale ekspozycyjne. Na tę część miasta warto przeznaczyć osobne popołudnie.
Jeżeli bliższa jest nam archeologia, dobrym uzupełnieniem spaceru będzie Muzeum Archeologiczne. Zgromadzono w nim między innymi inskrypcje z Salony, antyczne naczynia, szkło i monety. O dawnych mieszkańcach regionu opowiada też Muzeum Etnograficzne, którego zbiory dotyczą głównie Dalmacji. Warto wybrać placówkę odpowiadającą własnym zainteresowaniom, zamiast próbować zmieścić wszystkie ekspozycje w jednym dniu. Muzeum Miasta Splitu w pałacu Papaliciów przybliża natomiast miejscowe dziedzictwo i przemiany życia miejskiego.
Z kolei piaszczysta plaża Bačvice wiąże się z miejscową grą picigin. Gracze odbijają niewielką piłkę, stojąc w płytkiej wodzie. Oglądanie tej rozgrywki pozwala poznać zwyczaj związany z wypoczynkiem mieszkańców nad morzem.
Tradycyjna kuchnia tej części Dalmacji korzysta z bliskości łowisk oraz upraw oliwek i winorośli. Przy stole warto zwrócić uwagę na ryby, oliwę i miejscowe wino. Taki dobór produktów dobrze pasuje do nadmorskiego charakteru Splitu. Przerwę na posiłek można połączyć ze spacerem po centrum, zostawiając czas na spokojne jedzenie między wizytą w pałacu a dalszą wędrówką.
Split ma gorące, stosunkowo suche lata oraz łagodne, bardziej deszczowe zimy. Chłodniejsze miesiące potrafią jednak zaskoczyć burą, silnym wiatrem z północy. Na piesze zwiedzanie wygodne bywają wiosna i wczesna jesień, kiedy łatwiej uniknąć największego upału. Latem dłuższe przejścia warto planować rano, zabierając wodę i nakrycie głowy. Po południu można wrócić nad morze i zakończyć dzień na Rivie.
Ambasada RP w Chorwacji
– adres: Miramarska 23, 10000 Zagreb
– telefon : +385 1 48 99 444
– faks : +385 1 48 99 420
– e-mail : hrzagamb@msz.gov.pl
Zdjęcie: Justin W Flory, CC BY-SA 3.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Looking_In_At_Plaza_(199745407).jpeg
