Zadar
Zadar leży nad Adriatykiem, w północnej części chorwackiej Dalmacji. Jego stare miasto zajmuje półwysep, a po drugiej stronie cieśniny rozciągają się wyspy zadarskiego archipelagu. Na niewielkim obszarze sąsiadują tu pozostałości rzymskich budowli, średniowieczne kościoły i umocnienia z czasów weneckich. Spacer prowadzi raz między kamiennymi fasadami, raz wzdłuż wody, dlatego zwiedzanie łatwo połączyć z odpoczynkiem na nabrzeżu.
Początki Zadaru wiążą się z osadą Liburnów, ludu zajmującego się żeglugą i handlem. Rzymianie nadali miastu regularny układ ulic i wytyczyli forum. Później ścierały się tu wpływy Bizancjum, Wenecji oraz władców węgierskich. W 1202 roku miasto zdobyli i splądrowali uczestnicy czwartej krucjaty wspierający Wenecjan. Długie panowanie Wenecji pozostawiło szczególnie wyraźny ślad w architekturze obronnej. W XX wieku Zadar poważnie ucierpiał podczas bombardowań drugiej wojny światowej, a późniejsza odbudowa zmieniła część jego zabudowy.
Dobrym początkiem zwiedzania jest rzymskie forum. Zachowane fragmenty antycznego placu pozwalają wyobrazić sobie dawny ośrodek życia publicznego. Tuż obok stoi kościół św. Donata, charakterystyczna rotunda z IX wieku. Jego zwarta, masywna bryła odcina się od otaczającej zabudowy. Warto zatrzymać się przy niej na dłużej i obejrzeć budowlę z kilku stron: sąsiedztwo antycznych pozostałości szczególnie dobrze pokazuje, jak kolejne epoki nakładały się w Zadarze na siebie.
Niedaleko znajduje się katedra św. Anastazji, po chorwacku nazywana Sveta Stošija. Jej romańska architektura pochodzi przede wszystkim z XII i XIII wieku. W dalszej części spaceru można uwzględnić kościół św. Chryzogona oraz kościół św. Szymona, w którym przechowywany jest średniowieczny relikwiarz ze złoconego srebra. Osobnym przystankiem jest zespół benedyktyński przy kościele św. Marii, związany z wystawą sztuki sakralnej „Złoto i srebro Zadaru”. Te miejsca pozwalają poznać także rzemiosło i sztukę dawnej Dalmacji.
Przy lądowym dojściu do starówki uwagę przyciąga Brama Lądowa. Zaprojektował ją Michele Sanmicheli, a budowę ukończono w 1543 roku. Nad przejściem widnieje skrzydlaty lew św. Marka, znak Republiki Weneckiej. W tej części miasta warto zobaczyć również plac Pięciu Studni i przyjrzeć się zachowanym umocnieniom. Przejście od bramy ku wnętrzu półwyspu pomaga zrozumieć, jak ważna dla Zadaru była dawniej obrona od strony lądu.
Nad wodą czeka zupełnie inne doświadczenie: Morskie Organy. Pod kamiennymi stopniami ukryto system piszczałek, który wydaje dźwięki dzięki ruchowi fal. Nie ma tu stałej melodii, bo brzmienie zależy od morza. Można usiąść na schodach i posłuchać, jak zmienia się rytm. Taki przystanek dobrze uzupełnia oglądanie zabytków, a zachód słońca daje powód, by nad nabrzeże wrócić pod koniec dnia.
Tradycje kulinarne Zadaru łączą morze z rolniczym zapleczem Dalmacji. Rybołówstwo od wieków stanowiło część życia mieszkańców, więc przy wyborze posiłku warto zwrócić uwagę na ryby. Szczególnie mocno z miastem związane jest maraschino, likier wiśniowy wytwarzany tutaj od XVI wieku. Jego podstawą są wiśnie maraska, uprawiane między innymi na pobliskim obszarze Ravni Kotari. To lokalny smak z historią równie długą jak wiele zadarskich zabytków.
Lata są w Zadarze gorące, a zimy łagodne i deszczowe. W lipcu i sierpniu przeciętne temperatury maksymalne sięgają około 29–30°C. Na dłuższy spacer wygodniej przeznaczyć poranek lub późne popołudnie, zostawiając środek dnia na odpoczynek. Wiosna i jesień sprzyjają zwiedzaniu przy mniejszym upale, choć deszcz może pojawić się w każdej porze roku. Szczególnie jesienią przydaje się lekka kurtka przeciwdeszczowa.
Ambasada RP w Chorwacji
– adres: Miramarska 23, 10000 Zagreb
– telefon : +385 1 48 99 444
– faks : +385 1 48 99 420
– e-mail : hrzagamb@msz.gov.pl
Zdjęcie: Matti Blume, CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Old_Town,_Zadar_(P1080796).jpg
