Sztokholm
Sztokholm leży na wschodnim wybrzeżu Szwecji, tam, gdzie wody jeziora Mälaren łączą się z Bałtykiem. Centralna część miasta zajmuje czternaście wysp, a dalej na wschód rozciąga się archipelag. Woda jest więc stałym towarzyszem zwiedzania: pojawia się między zabudowaniami, oddziela dzielnice i pozwala oglądać ich panoramy z różnych stron. Spacer można układać wokół nabrzeży, przeplatając go wizytami w muzeach.
Pierwsza pisemna wzmianka o Sztokholmie pochodzi z 1252 roku. Rozwojowi osady sprzyjał handel bałtycki i kontakty z miastami Hanzy, wśród których był Gdańsk. Średniowieczny ośrodek wyrósł na ważne centrum władzy, a w 1634 roku Sztokholm został oficjalną stolicą państwa. Kolejny duży etap przemian przyniosła dziewiętnastowieczna industrializacja. Miasto rozrastało się poza dawny obręb, przyjmując mieszkańców ze szwedzkiej prowincji. Te kolejne epoki można dostrzec w różnicach między zabudową starówki a reprezentacyjnymi ulicami późniejszych dzielnic.
Dobrym początkiem zwiedzania jest Gamla Stan, czyli stare miasto. Zachowany średniowieczny układ ulic zachęca, by na chwilę odłożyć mapę i przyglądać się poszczególnym budynkom. Znajdują się tu kościół niemiecki Tyska kyrkan oraz dawne rezydencje, między innymi pałace Bonde i Tessina. Warto zwrócić uwagę także na Riddarhuset, siedzibę szlachty. Zamiast ograniczać spacer do jednego placu, lepiej pozostawić czas na kilka sąsiednich ulic i oglądanie fasad z bliska.
Osobny przystanek należy się Pałacowi Królewskiemu. Barokową budowlę wzniesiono po pożarze średniowiecznego zamku Tre Kronor w 1697 roku. Obok stoi katedra Storkyrkan: jej początki sięgają XIII wieku, choć zewnętrzna szata pochodzi z epoki baroku. Z kolei kościół na Riddarholmen, datowany na koniec XIII stulecia, pozwala wrócić do najstarszej zachowanej architektury miasta. Zestawienie tych obiektów pokazuje, jak kolejne przebudowy zmieniały wygląd dawnego centrum.
W panoramie Sztokholmu ważne miejsce zajmuje ratusz zaprojektowany przez Ragnara Östberga. Powstawał w latach 1911–1923 i jest związany z bankietem noblowskim. Dla porównania warto przyjrzeć się również zabudowie Strandvägen, rozwijanej pod koniec XIX wieku. To dobry fragment spaceru dla osób zainteresowanych tym, jak miasto przechodziło od dawnego centrum do wielkomiejskich założeń.
Na wyspie Djurgården można połączyć dwa bardzo różne spotkania z przeszłością. Muzeum Vasa skupia uwagę na siedemnastowiecznym okręcie wojennym, który zatonął podczas pierwszego rejsu w 1628 roku. Ocalona, niemal kompletna jednostka jest głównym eksponatem. Skansen natomiast przedstawia życie w różnych regionach Szwecji sprzed epoki przemysłowej. Założył go Artur Hazelius w 1891 roku. Historyczne domostwa pozwalają spojrzeć na kraj od strony codzienności, a nie tylko królewskich pałaców i państwowych instytucji.
Miłośnicy malarstwa mogą uwzględnić Nationalmuseum, którego zbiory obejmują między innymi dzieła Rembrandta, Antoine’a Watteau, Andersa Zorna i Carla Larssona. Inny kierunek proponuje Moderna Museet, poświęcone sztuce nowoczesnej, z pracami Picassa i Salvadora Dalego. Warto wybrać kolekcję zgodną z własnymi zainteresowaniami i zostawić jej więcej czasu, zamiast próbować zobaczyć wszystkie muzea jednego dnia.
Przemieszczanie się między dzielnicami ułatwia rozbudowana komunikacja publiczna. Szczególnie interesujące jest metro, działające od 1950 roku i znane z artystycznego wystroju stacji. Podróż nim może więc stać się częścią poznawania miasta. Odcinki piesze najlepiej łączyć z wybranymi przejazdami, zachowując czas na postoje nad wodą.
Na plan zwiedzania wpływa pora roku. Lata są zwykle ciepłe, zimy chłodne, a opady występują przez cały rok. W pobliżu przesilenia letniego dzień trwa ponad osiemnaście godzin; pod koniec grudnia pozostaje około sześciu godzin światła dziennego. Zimą spacery i oglądanie panoram warto zatem zaplanować wcześniej, a muzea zostawić na pozostałą część dnia. Latem długie wieczory pozwalają spokojniej rozłożyć trasę między wyspami.
Ambasada RP w Szwecji
– adres: ul. Karlavägen 35, 114 31 Sztokholm
– telefon : +46 8 50 57 50 00
– faks : +46 8 50 57 50 86
– e-mail : sztokholm.amb.info@msz.gov.pl
Zdjęcie: Tony Webster from Portland, Oregon, United States, CC BY 2.0 (creativecommons.org/licenses/by/2.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Stockholm_Skyline_(15732915419).jpg