Cusco
Cusco leży w peruwiańskich Andach, na wysokości około 3400 metrów nad poziomem morza. Dawna stolica imperium Inków zachowała kamienne mury, na których Hiszpanie wznosili swoje domy i kościoły. W centrum kolejne epoki widać często w obrębie jednej budowli: u dołu masywne bloki, wyżej kolonialne ściany i balkony. Zwiedzanie warto więc potraktować jako spacer po mieście, w którym równie dużo uwagi co monumentalne fasady zasługują fundamenty i narożniki domów.
Cusco było politycznym i religijnym ośrodkiem państwa Inków. W listopadzie 1533 roku przybył tu Francisco Pizarro, a hiszpański podbój zmienił zarówno funkcję miasta, jak i jego zabudowę. Pałace oraz świątynie niszczono, wykorzystując pozostałe mury przy nowych budowach. Ślady tej przemiany przetrwały w układzie ulic i architekturze. W 1983 roku miasto wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO, obejmując ochroną jego wyjątkowe dziedzictwo.
Dobrym początkiem spaceru jest Plaza de Armas, otoczony kamiennymi podcieniami. Bezpośrednio przy placu stoją katedra i kościół La Compañía de Jesús. Katedrę budowano od 1560 do 1664 roku; we wnętrzu można oglądać rzeźbione drewniane ołtarze i malarstwo szkoły z Cusco. Szczególną uwagę przyciąga „Ostatnia Wieczerza” Marcosa Zapaty, na której przed Chrystusem i apostołami znajduje się cuy, czyli świnka morska. To wyrazisty przykład przenikania miejscowej kultury do sztuki religijnej.
Kościół La Compañía de Jesús wyróżnia się bogato rzeźbioną kamienną fasadą oraz drewnianym ołtarzem pokrytym złotem. Wzniesiono go na miejscu inkaskiego pałacu Amarucancha. Z placu warto skierować się w ulicę Hatun Rumiyoc, prowadzącą ku dzielnicy San Blas. W murze przy tej ulicy znajduje się słynny kamień o dwunastu narożnikach. Przyglądając się jego połączeniom z sąsiednimi blokami, można docenić precyzję dawnych kamieniarzy.
San Blas to dzielnica wąskich, stromych ulic, warsztatów rzemieślniczych i starych domów opartych na inkaskich fundamentach. Podejście najlepiej pokonywać bez pośpiechu, zatrzymując się przy zabudowie i pracowniach. Przy tutejszym placu stoi kościół z 1563 roku, znany z kunsztownie rzeźbionej drewnianej ambony. Po monumentalnych budowlach głównego placu ten fragment Cusco pozwala skupić się na mniejszej skali: uliczkach, domach i pojedynczych detalach.
Ważnym punktem jest również Coricancha, dawna świątynia boga Słońca, Inti. Na jej pozostałościach powstał dominikański klasztor Santo Domingo. Zachowany zakrzywiony mur zewnętrzny i fragmenty wnętrza pokazują, jak nowa architektura została osadzona na starszej konstrukcji. Około dwóch kilometrów na północ od miasta znajduje się Sacsayhuamán, rozbudowany przez Inków zespół obronny i ceremonialny. Warto uwzględnić go jako osobną część zwiedzania, obok spacerów po ścisłym centrum.
Tradycyjna kuchnia Cusco łączy dziedzictwo andyjskie z wpływami kolonialnymi. Jednym z miejscowych dań jest cuy. Szczególne znaczenie ma chiri uchu, podawane na zimno podczas czerwcowych uroczystości, przede wszystkim Bożego Ciała. Na talerzu spotykają się różne mięsa, między innymi cuy i gotowany kurczak, a także ziemniaki, ser, placek kukurydziany, ikra oraz jeziorne glony. To świąteczna potrawa o wielu składnikach, silnie związana z lokalnym kalendarzem uroczystości.
Wysokogórski klimat Cusco ma wyraźną porę suchszą i deszczową. Od kwietnia do września przeważa słoneczna pogoda, ale nocami zdarzają się przymrozki. Od października do marca jest cieplej i pada znacznie więcej. Przy planowaniu spacerów warto uwzględnić zarówno deszcz, jak i chłód po zachodzie słońca. Cieplejsza warstwa ubrania przyda się nawet wtedy, gdy dzień zachęca do długiego oglądania placów i kamiennych ulic.
Ambasada RP w Peru
– adres: Av. Salaverry 1978, Jesús María – Lima 11, Perú
– telefon : +51 1 471 3920
– e-mail : lima.amb.sekretariat@msz.gov.pl
Zdjęcie: Bruce Tuten, CC BY 2.0 (creativecommons.org/licenses/by/2.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Cusco,_Peru_skyline.jpg
