Caravaggio
Caravaggio w Lombardii jest miejscem pielgrzymek do sanktuarium Santa Maria del Fonte. Rozległy plac, otaczające go arkady i wysoka kopuła nadają zespołowi monumentalny charakter. Z centrum miasta prowadzi tu obsadzona drzewami aleja o długości około dwóch kilometrów, ukończona w 1709 roku. Spacer nią pozwala stopniowo przyjrzeć się bryle kościoła i jego otoczeniu. Przy miejskim końcu alei stoi łuk Porta Nuova, również pochodzący z 1709 roku.
Historia tego miejsca wiąże się z relacją Giannetty de’ Vacchi. Według tradycji 26 maja 1432 roku na polu pod Caravaggio miała ukazać się jej Maryja. Przekaz mówi o wezwaniu do piątkowego postu oraz sobotniej modlitwy po nieszporach. Zawiera także zapowiedź pokoju w rodzinie Giannetty i między zwaśnionymi państwami. Z tym spotkaniem tradycja łączy pojawienie się źródła, które stało się ważnym punktem miejscowego kultu. Opowieść o wodzie wyjaśnia nazwę sanktuarium i znaczenie jego podziemnej części.
Kościół katolicki nie uznał oficjalnie objawień w Caravaggio. Miejscowe sanktuarium służy jednak pielęgnowaniu historycznego kultu maryjnego, który jest dopuszczony. W 1906 roku Pius X nadał mu godność bazyliki mniejszej; akt ten dotyczył świątyni i nie stanowił orzeczenia o nadprzyrodzoności relacji. Gietrzwałd to jedyne w Polsce miejsce uznanych przez Kościół objawień maryjnych.
Pierwszą kaplicę zaczęto wznosić już w 1432 roku, a obok powstał niewielki szpital dla przybywających chorych. Budowę obecnej świątyni rozpoczęto w 1575 roku według projektu Pellegrina Tibaldiego, przy poparciu Karola Boromeusza. Ta historia pomaga zrozumieć skalę zespołu: wokół miejsca związanego z relacją jednej osoby rozwinęły się przestrzenie przeznaczone na modlitwę i przyjmowanie pielgrzymów. Oglądając kościół z boku, łatwiej dostrzec jego wydłużony kształt.
Plac otaczają portyki liczące około dwustu arkad i ciągnące się przez blisko osiemset metrów. Rytm podpór można prześledzić podczas spokojnego obejścia dziedzińca. Nad kościołem wznosi się kopuła sięgająca 64 metrów. Czerwień cegły sąsiaduje na elewacjach z szarymi tynkami. Przed świątynią uwagę zwracają marmurowy obelisk oraz duża fontanna. Dobrze zatrzymać się tu przed wejściem, aby zobaczyć, jak te elementy układają się względem bazyliki i alei prowadzącej do miasta.
Wnętrze ma jedną nawę i plan krzyża łacińskiego. Monumentalny ołtarz główny rozdziela większą część zachodnią, z kaplicami po obu stronach, od mniejszej części wschodniej. Jego marmurowa kompozycja, oparta na projekcie Filippa Juvarry, powstawała w latach 1735–1750. Kolumny i figury prowadzą wzrok ku zwieńczeniu z aniołami. W kopule oraz pod nią można oglądać malowidła Giovanniego Moriggii z lat 1845–1859. Przed zejściem do podziemi można zatrzymać się przy dekoracjach i przyjrzeć się malowidłom ponad ołtarzem.
Pod głównym ołtarzem znajduje się Sacro Speco. Drewniana grupa figur, wykonana przez Leopolda Morodera i odsłonięta w 1932 roku, przedstawia scenę opisywaną w tradycji objawienia. Do tej części prowadzi przejście ze wschodniego ramienia kościoła. Jeszcze niżej leży Sacro Fonte, czyli podziemne źródło, do którego wchodzi się od zewnątrz. Prowadzący tam korytarz ma około trzydziestu metrów długości; jego mozaiki wykonał Mario Busini w latach pięćdziesiątych XX wieku.
Zwiedzanie dobrze podzielić na obejście placu, wejście do bazyliki oraz osobne odwiedziny obu podziemnych przestrzeni. Pozwala to zachować czytelny porządek wizyty i nie pomylić dojścia do figur z wejściem do źródła. W kościele warto dostosować tempo oglądania do trwającej modlitwy. Na zakończenie można wrócić pod arkady i spojrzeć na kopułę z większej odległości.
Ambasada RP we Włoszech
– adres: Via P.P. Rubens 20, 00197 Roma
– telefon : +39 06 36 204 200
– faks : +39 06 321 78 95
– e-mail : ambaroma@msz.gov.pl
Zdjęcie: Zairon, CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Caravaggio_Santuario_di_Santa_Maria_del_Fonte_Esterno_Facciata_Nord-Ovest_1.jpg
